FATF-evaluatie van België door de lens van AMLCO: waarom druk op poortwachters en sancties onvermijdelijk zal toenemen

De wederzijdse evaluatie van België door de Financial Action Task Force (FATF), gepubliceerd op 16 december 2025, laat weinig ruimte voor zelfgenoegzaamheid. Hoewel het Belgische antiwitwaskader technisch grotendeels in overeenstemming is met de internationale standaarden, is de kernboodschap scherp: effectiviteit blijft achter. Precies dat punt is doorslaggevend voor de FATF en zal de komende jaren de toon zetten voor toezichthouders, beroepsorganisaties en poortwachters, waaronder advocaten en cijferberoepers.

Voor AMLCO, dat entiteiten begeleidt bij het opzetten en onderhouden van een robuust en werkbaar antiwitwasbeleid, bevestigt deze evaluatie een trend die al langer zichtbaar is: formele procedures volstaan niet langer. De nadruk verschuift onmiskenbaar naar aantoonbare naleving, effectieve risicobeheersing en - cruciaal - handhaving.

Effectiviteit als nieuwe maatstaf: sancties als bewijsstuk

Een van de meest kritische vaststellingen van de FATF betreft het beperkte gebruik van administratieve sancties door Belgische toezichthouders. De FATF is daar expliciet over: een toezichtssysteem zonder zichtbare en afschrikkende sancties mist zijn preventieve en opvoedkundige werking. In FATF-termen is dit geen detail, maar een fundamenteel element van effectiviteit.

Dat heeft directe gevolgen voor de praktijk. België is geplaatst onder “enhanced follow-up” en zal binnen drie jaar moeten aantonen dat aanbevelingen niet alleen zijn omgezet in regelgeving, maar ook daadwerkelijk worden afgedwongen. De FATF zal terugkeren om te beoordelen of de effectiviteit is verbeterd. Toezichthouders weten dat en zullen hun beleid daarop afstemmen. Meer controles, meer vaststellingen van niet-naleving en – onvermijdelijk – meer sancties zijn geen beleidskeuze, maar een logische consequentie van de internationale druk.

Advocaten en cijferberoepers: verhoogde verwachtingen voor poortwachters

De evaluatie onderstreept dat risico’s zoals georganiseerde criminaliteit, professionele witwassers en complexe structuren vaak lopen via juridische en financiële dienstverleners. Voor advocaten en cijferberoepers betekent dit dat hun rol als poortwachter verder wordt aangescherpt. Niet alleen de aanwezigheid van een intern AML-beleid telt, maar de vraag of dat beleid effectief wordt toegepast, gedocumenteerd en bijgestuurd op basis van reële risico’s.

In dat kader is ook de rol van de stafhouder van essentieel belang. Als toezichthouder binnen de balie draagt de stafhouder een sleutelverantwoordelijkheid voor het toezicht op de naleving van de antiwitwasverplichtingen door advocaten. De FATF-kritiek op gefragmenteerd en onvoldoende doortastend toezicht in niet-financiële sectoren impliceert dat ook binnen de balie meer nadruk zal komen te liggen op actieve controle, opvolging en - waar nodig - tuchtrechtelijke of administratieve maatregelen. Een louter begeleidende of sensibiliserende aanpak zal onvoldoende zijn om de effectiviteitsverwachtingen van de FATF in te lossen.

Van beleid naar praktijk: waar AMLCO het verschil maakt

De boodschap is helder. Een antiwitwasbeleid dat enkel “compliant op papier” is, vormt een reëel risico. Toezichthouders zullen hun beoordeling steeds meer baseren op concrete indicatoren: risicoanalyses die actueel zijn, cliëntacceptatie die onderbouwd is, dossiers die aantonen dat waakzaamheid geen formaliteit is, en meldingen die niet worden uitgesteld of vermeden uit vrees voor complexiteit.

AMLCO positioneert zich precies op dat snijvlak tussen regelgeving en praktijk. Door entiteiten - en in het bijzonder advocaten en cijferberoepers - te ondersteunen bij het opzetten, onderhouden en auditten van hun AML-kader, helpt AMLCO niet alleen om sanctierisico’s te beperken, maar ook om geloofwaardig te kunnen aantonen dat men effectief bijdraagt aan de integriteit van het financiële en juridische systeem.

Vooruitblik: verhoogde druk is geen dreiging, maar een gegeven

De FATF heeft duidelijk gemaakt dat België niet wordt beoordeeld op intenties, maar op resultaten.

Sancties, zichtbare handhaving en meetbare verbeteringen zijn de maatstaf. Dat betekent dat toezichthouders hun aanpak zullen verstrengen en dat beroepsgroepen die traditioneel minder intensief werden gesanctioneerd, zich niet langer buiten schot mogen wanen.

Voor wie vandaag investeert in een degelijk, proportioneel en levend antiwitwasbeleid, is die evolutie geen bedreiging maar een bescherming. Voor wie dat niet doet, zal de volgende FATF-beoordeling - en de weg daarnaartoe - bijzonder confronterend zijn. In die realiteit is professionele ondersteuning geen luxe, maar een noodzakelijke randvoorwaarde voor duurzame naleving